Od lipca 2026 roku w pojazdach o masie 2,5-3,5 tony obowiązkowe będzie wyposażenie w tachografy cyfrowe. Obowiązek ten budzi pytania o ewentualne rozszerzenie systemu ograniczników prędkości. Czy ograniczniki prędkości w busach również będą wymagane, jak w przypadku samochodów ciężarowych? Komisja Europejska prowadzi analizy, ale ostateczne decyzje pozostają otwarte.
Nowe regulacje tachograficzne a ograniczniki prędkości w busach
Od 1 lipca 2026 roku w życie wejdą przepisy zobowiązujące do instalacji tachografów cyfrowych w określonej kategorii pojazdów użytkowych. Obowiązek ten dotyczy pojazdów oraz zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej mieszczącej się w przedziale od 2,5 do 3,5 tony. Wprowadzenie tej regulacji rodzi pytanie, czy ustawodawcy jednocześnie wprowadzą obowiązek montażu ograniczników prędkości — analogicznie jak w przypadku ciężarówek.
Kwestia ta nie jest jednoznaczna. Komisja Europejska prowadzi obecnie analizy dotyczące potencjalnego rozszerzenia zakresu stosowania ograniczników prędkości na szerszą grupę pojazdów. Jednakże na obecnym etapie prac legislacyjnych trudno określić, kiedy ustawodawcy mogliby wprowadzić ewentualne nowe przepisy, a nawet czy w ogóle je przyjmą.
Zakres stosowania nowych przepisów tachograficznych
Istotne jest precyzyjne określenie, które pojazdy będą objęte nowym obowiązkiem. Tachografy cyfrowe nie będą wymagane we wszystkich pojazdach o masie 2,5-3,5 tony. Obowiązek ten będzie dotyczył wyłącznie pojazdów wykonujących:
- międzynarodowy transport drogowy towarów
- przewozy kabotażowe
Oznacza to, że pojazdy wykorzystywane w transporcie krajowym oraz w międzynarodowych przewozach na potrzeby własne pozostaną zwolnione z tego wymogu.
Rozdzielność regulacji- tachografy a ograniczniki prędkości w busach
Fundamentalne znaczenie ma zrozumienie, że obowiązek instalacji ograniczników prędkości w pojazdach ciężarowych stanowi całkowicie niezależną materię prawną od wymagań dotyczących tachografów. Te dwie regulacje opierają się na odmiennych podstawach prawnych:
- Ograniczniki prędkości – ich instalacja wynika z przepisów krajowego Prawa o ruchu drogowym
- Tachografy – obowiązek ich stosowania regulują przepisy unijne
Ograniczniki prędkości w busach w praktyce
Dla lepszego zrozumienia tej problematyki warto przeanalizować sytuację pojazdów ciężarowych kategorii N3 (o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 12 ton). Pojazdy te podlegają obowiązkowi wyposażenia w tachograf, choć istnieją liczne wyjątki określone w artykułach 3 i 13 rozporządzenia (WE) nr 561/2006.
W przypadku ograniczników prędkości sytuacja kształtuje się odmiennie – obowiązek ich instalacji zależy od roku produkcji pojazdu. Zgodnie z art. 66 ust. 1b pkt 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazdy kategorii N3 oraz M3 o maksymalnej masie całkowitej przekraczającej 10 ton, które zostały zarejestrowane przed 1 stycznia 1988 roku, są zwolnione z obowiązku instalacji ogranicznika prędkości.
Aktualne przepisy dotyczące ograniczników prędkości
Obowiązujące regulacje określone w art. 66 ust. 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym precyzyjnie definiują wymagania:
Pojazdy kategorii M2 i M3 muszą być wyposażone w homologowany ogranicznik prędkości ograniczający maksymalną prędkość do 100 km/h.
Pojazdy kategorii N2 i N3 wymagają instalacji homologowanego ogranicznika prędkości ograniczającego maksymalną prędkość do 90 km/h.
To producent pojazdu lub upoważniona przez niego jednostka powinna montować ogranicznik prędkości.
System ISA – nowe rozwiązania bezpieczeństwa
Od stycznia 2022 roku funkcjonuje system inteligentnego asystenta prędkości (ISA). W początkowych fazach projektowania tego systemu zakładano, że ogranicznik prędkości będzie bezpośrednio wpływał na parametry techniczne pojazdu poprzez redukcję siły napędowej i momentu obrotowego układu przenoszenia napędu.
Ostatecznie jednak nie zrealizowano w pełni tych założeń. Projektanci systemów bezpieczeństwa skupili się przede wszystkim na funkcji wspierającej — mają one pomagać kierowcy w utrzymaniu prawidłowej prędkości, a nie całkowicie uniemożliwiać jej przekroczenie.
Perspektywy rozwoju regulacji dotyczących ograniczników prędkości w busach
Wprowadzenie obowiązku stosowania tachografów w pojazdach o masie 2,5-3,5 tony nie pociąga za sobą automatycznego wprowadzenia wymogu instalacji ograniczników prędkości. Te dwie kwestie prawne pozostają niezależne.
Kwestia bezpieczeństwa w transporcie drogowym będzie wymagała dalszych zmian konstrukcyjnych w pojazdach przez kolejne lata. Temat rozszerzenia stosowania ograniczników prędkości na szerszą grupę pojazdów z pewnością powróci w przyszłości.
Obecnie należy jednak stwierdzić, że Komisja Europejska kontynuuje prace nad wprowadzeniem ograniczników prędkości w większej liczbie kategorii pojazdów. Będzie to jednak proces długotrwały.
Wymaga on osiągnięcia konsensusu przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, co w praktyce może okazać się zadaniem złożonym i czasochłonnym.
