Tachografy inteligentne drugiej generacji (G2V2), są obowiązkowe w transporcie międzynarodowym od sierpnia 2025 roku. Mimo założeń o ułatwieniu pracy przewoźników, generują liczne błędy techniczne. Problemy tachografów G2V2 to nieprawidłowe zapisy aktywności kierowców, problemy z systemem lokalizacyjnym GNSS oraz ograniczona pojemność starszych kart. Jednak to tylko niektóre z wyzwań, które mogą skutkować karami finansowymi dla firm transportowych.
Obowiązek stosowania nowych urządzeń rejestrujących
Od 19 sierpnia 2025 roku w przewozach międzynarodowych na terenie Unii Europejskiej wymagane są wyłącznie najnowsze tachografy inteligentne, określane jako G2V2 (druga wersja tachografów inteligentnych drugiej generacji). Wymiana dotyczy także pojazdów wyprodukowanych w latach 2019-2023, co oznacza masowe przejście branży transportowej na nową technologię.
Zgodnie z analizą firmy Inelo, specjalizującej się w oprogramowaniach dla służb kontrolnych, nowe urządzenia rejestrujące, choć miały uprościć procedury dla firm transportowych, w praktyce generują znaczące trudności eksploatacyjne.
Problemy tachografów G2V2- najczęstsze usterki w zapisach czasu pracy
Jednym z najczęstszych problemów tachografów G2V2 jest błędna rejestracja aktywności kierowców. Podstawową funkcją każdego tachografu jest prawidłowe rejestrowanie okresów jazdy, pracy, dyspozycji oraz odpoczynku na karcie kierowcy. Niestety, urządzenia G2V2 wykazują istotne nieprawidłowości w tym zakresie. Ekspert Inelo, Mateusz Włoch, podkreśla, że błędy w zapisach aktywności nasiliły się znacząco od wprowadzenia pierwszej wersji tachografów inteligentnych w 2019 roku, a obecnie stały się powszechnym zjawiskiem.
Problem ten ma daleko idące konsekwencje prawne. Niewłaściwe zapisy mogą prowadzić do pozornego przekroczenia limitów czasu jazdy lub pracy, co naraża firmy transportowe na niezasłużone sankcje finansowe. Co istotne, o ile wcześniej nieścisłości w zapisach wynikały głównie z manipulacji urządzeń, obecnie są one efektem wadliwego funkcjonowania samych tachografów.
Równie problematyczne jest zjawisko spontanicznego wysuwania się karty kierowcy z czytnika podczas jazdy. W takiej sytuacji tachograf generuje komunikat błędu „sesja ostatniej karty niezamknięta prawidłowo”, co może prowadzić do nieprawidłowej rejestracji danych za cały okres od ostatniego włożenia karty.
W ekstremalnych przypadkach obserwowano rejestrowanie ciągłej jazdy lub pracy przez nawet 20 godzin, mimo że kierowca w tym czasie przestrzegał wszystkich przepisów dotyczących przerw i odpoczynku. Kluczowe jest wówczas wykonanie wydruku z pamięci tachografu, w której dane pozostają poprawne, oraz natychmiastowy kontakt z centralą firmy w celu udokumentowania zdarzenia.
Problemy tachografów G2V2- usterki systemu lokalizacyjnego GNSS
Kolejnym źródłem trudności jest nieprawidłowe funkcjonowanie systemu lokalizacji satelitarnej GNSS. Kierowcy często otrzymują komunikaty o braku sygnału, co może wynikać z:
- Ograniczonej widoczności nieba (tunele, gęsta zabudowa miejska)
- Niewłaściwego umiejscowienia tachografu w pojeździe
- Zakłóceń pochodzących od innych urządzeń elektronicznych
Szczególnie problematyczne są przypadki „fikcyjnego przekraczania granic”, występujące najczęściej na terenach górzystych lub w pobliżu wybrzeża morskiego. System błędnie rejestruje wówczas przekroczenie granicy państwowej, co może skutkować komplikacjami podczas kontroli drogowych.
Nie bez znaczenia dla tachografów G2V2 pozostaje również wpływ czynników zewnętrznych. Warto zauważyć, że zakłócenia sygnału GNSS mogą być również efektem czynników zewnętrznych, w tym działań związanych z konfliktami zbrojnymi. Producenci tachografów wprowadzają obecnie ulepszenia techniczne, takie jak możliwość montażu zewnętrznych anten GNSS oraz technologię autoryzacji pozycji OSNMA, które mają wyeliminować znaczną część problemów.
Wyzwania związane z automatyczną rejestracją granic
Tachografy G2V2 zostały zaprojektowane z funkcją automatycznego rejestrowania przekroczeń granic państwowych. W praktyce jednak system ten generuje liczne anomalie:
- Brak rejestracji granic przy słabym zasięgu GNSS
- Nieprawidłowe zapisy wynikające z niedokładnych map cyfrowych
- Problemy z rejestrowaniem danych na starszych kartach kierowców (G1 i G2V1)
Szczególnie problematyczne jest używanie starszych kart kierowców w nowych tachografach. Karty te nie posiadają dedykowanej sekcji do zapisu automatycznych przekroczeń granic, co oznacza, że informacje te pozostają jedynie w pamięci tachografu, a nie są przenoszone na kartę kierowcy.
Ograniczenia pojemności kart kierowców
Kolejny istotny problem tachografów G2V2 to kompatybilności wsteczna. Karty kierowców wydawane są na okres pięciu lat, a wprowadzenie tachografów G2V2 nie wiązało się z obowiązkiem wymiany wszystkich kart pozostających w obiegu. Starsze karty (G1 i G2V1) były projektowane z myślą o przechowywaniu danych z 28 dni, nie zaś z 56 dni, jak wymaga to obecnie obowiązujące od 1 stycznia 2025 roku prawo.
Dodatkowo, przy projektowaniu starszych kart nie uwzględniono konieczności rejestrowania przekroczeń granic, co dodatkowo ogranicza ich funkcjonalność. Zgodnie ze statystykami Inelo, większość kart kierowców w obiegu to właśnie starsze wersje, co potęguje skalę problemu.
Oprócz tego obecnie nie istnieje procedura umożliwiająca wymianę ważnej karty kierowcy na nowszą wersję z większą pojemnością pamięci. Kierowcy muszą czekać do naturalnego wygaśnięcia ważności swojej karty, co może trwać nawet kilka lat.
Procedury postępowania w przypadku usterek
Bardzo ważna jest natychmiastowa reakcja. Eksperci zalecają błyskawiczne reagowanie na wszelkie nieprawidłowości w działaniu tachografu. Kierowca powinien niezwłocznie zgłosić problem centrali firmy w celu weryfikacji zdarzenia i podjęcia odpowiednich działań dokumentacyjnych.
Ponadto kluczowe znaczenie ma systematyczne sprawdzanie poprawności zapisów zarówno na kartach kierowców, jak i w pamięci tachografów. Skutecznym narzędziem wykrywania anomalii są specjalistyczne systemy do rozliczania czasu pracy kierowców, które potrafią identyfikować nieprawidłowości takie jak:
- Fikcyjne przekraczanie granic
- „Podróże w czasie” wynikające z błędnej kalibracji na podstawie nieprawidłowych danych GNSS
- Inne anomalie w zapisach aktywności
Producenci tachografów regularnie wydają aktualizacje systemów mające na celu eliminację wykrytych błędów. Zalecane jest systematyczne sprawdzanie dostępności nowszych wersji oprogramowania dla używanych urządzeń i w razie konieczności ich aktualizacja.
Problemy tachografów G2V2- jak sobie z nimi radzić w przyszłości
Wprowadzenie tachografów inteligentnych drugiej generacji, mimo dobrych intencji legislacyjnych, w praktyce komplikuje funkcjonowanie branży transportowej. Liczne usterki techniczne mogą prowadzić do niezasłużonych kar finansowych. Dlatego firmy transportowe powinny wdrożyć pewne działania zaradcze, które pozwolą zminimalizować skutki błędów sprzętowych.
- Wdrożyć procedury szybkiego reagowania na usterki tachografów
- Regularnie analizować poprawność zapisów danych
- Szkolić kierowców w zakresie właściwego postępowania z awariami urządzeń
- Korzystać z specjalistycznych systemów analizy danych z tachografów
- Systematycznie aktualizować oprogramowanie urządzeń
Tylko kompleksowe podejście do problematyki może zminimalizować ryzyko negatywnych konsekwencji prawnych wynikających z zawodności nowych technologii.
